stowarzyszenie badań kamiennych kręgów

Województwo kujawsko-pomorskie

Górka Klasztorna k/ Łobżenicy --->>>

Kobylarnia-Smolno  --->>>

Mnich (k. Kutna, Kujawy) --->>>

Wietrzychowice W --->>>

Sarnowo --->>>

Złotowo (k. Barcina) --->>>

Biskupin W

Gród
Nie jest to zabytek kamienny lecz drewniany, ale na pewno zainteresuje każdego miłośnika starożytnych kamieni. Jest zresztą tak dobrze znany, że wspominamy o nim tylko dla porządku. Latem gorąco polecam dojazd kolejką wąskotorową ze Żnina. Doroczną atrakcją są organizowane tu festiwale archeologiczne – rzeczywiście ciekawe, ale bardzo tłumnie odwiedzane przez młodzież szkolną, tak że z zamiarem spokojnego obcowania z przeszłością lepiej wybrać się w innym terminie.

Rekonstrukcja robi duże wrażenie i jest niezwykle pouczająca. Moją uwagę zwrócił znajdowany tu znak ”X”, który spotyka się też na Ślęży, przypominający jedną z run, krzyż solarny, obrócony krzyż celtycki, katarski ...

Błędowo
(Ziemia Chełmińska)
Podobno krąg kamienny kultury wielbarskiej, śr. 15 m.

Buszkowo
(k. Koronowa, Krajna)
4 kurhany kultury wielbarskiej.

Bydgoszcz

Grodziska, kamienny krąg
Na terenie dzisiejszego przezacnego miasta Bydgoszczy znajdują się 2 wczesnośredniowieczne grodziska: Wyszogród i Zamkowa Góra.

Zamkowa Góra strzegła północnego, gdańskiego traktu, który biec musiał dzisiejszą ulica Armii Krajowej. Położona jest w ciągu malowniczych wzgórz stanowiących północną krawędź Pradoliny Toruńsko-Eberswaldzkiej, roztacza się więc z niej w pogodne dni bajeczny widok na całe miasto i jego zalesione okolice. Grodzisko to, pochodzące z VI-poł. IX w., znajduje się w widłach ulic Zamczysko (której dało nazwę) i Sądeckiej, przy zielonym szlaku (Nadwiślańskim). Kształt ma stożkowaty i wyniosły, widoczne podgrodzie, ale brak mu widocznych wałów. Leży u końca pagórkowego jęzora, z którym łączy się wąską  naturalną „groblą”: musiała ona niegdyś służyć za dogodny do obrony wjazd do grodu. Okolica ta, miła oku i dzisiaj, musiała być zawsze kusząca dla osadnictwa, którego ślady pochodzą tu aż z neolitu. Ludzie kultury archeologicznej pomorskiej założyli na płd. stoku wzniesienia swoje cmentarzysko.

Wyszogród jest poniekąd przeciwieństwem Zamkowej Góry: jego dzisiejszym otoczeniem jest przykry i zasmucający krajobraz przemysłowy Fordonu, od którego jedynym wytchnieniem dla oka może być szeroki widok Wisły z ujściem Brdy. Za to samo grodzisko jest bardzo ciekawe. Wygląda na to, że Wisłą podmyła i zabrała jego znaczną część, ale nawet przedtem majdan nie mógł być chyba zbyt duży, w przeciwieństwie do fos i wałów, które i dziś są bardzo okazałe. Szczególnie intrygujący jest układ wałów, które w części płn. i zach. są podwójne, a wał wewnętrzny – potężny. Trudno uwierzyć, że taka konstrukcja podyktowana była względami praktycznymi, bo wał wewnętrzny w pewnym miejscu zupełnie zanika, a fosy nie mogły służyć za podgrodzia ze względu na szczupłość miejsca. Skłonny byłbym wobec tego podejrzewać, mimo oczywiście strategicznego położenia grodziska i jego późnego datowania (XI-XIV w.), jakieś pierwotne znaczenie kultowe. Zwłaszcza, że Wyszogród zwieńczono krzyżem, co zdarza się głównie świętym wzgórzom i grodziskom kultowym, a jeszcze w XVII-XVIII w. miał reputację góry sabatowej (podobnie jak Osowa Góra i Dębowa Góra k. Ostromecka). Wyszogród widać z ul. Fordońskiej za placem Słodowni Fordon, który można obejść opłotkami.

Prawdziwą jednak rozkoszą dla miłośników kamieni jest obecnie w Bydgoszczy krąg ze stojących głazów granitowych, wzniesiony w Leśnym parku Kultury i Wypoczynku w Myślęcinku staraniem p. Andrzeja Lamparskiego. Jest po prostu wspaniały: głazy są bardzo dobrze dobrane i umieszczone na pięknie wyniesionym miejscu, w tym samym paśmie wzgórz co Zamkowa Góra. O ile jest to eksperymentalna próba odpowiedzi na pytanie o możliwość wykreowania dziś takiego miejsca mocy, jestem przekonany, że zakończy się sukcesem. Krąg znajduje się w płn. części Paku, w ogrodzie skalnym, do którego wchodzi się z ogrodu botanicznego: prosto na skrzyżowaniu ścieżek przy graniastym głazie (idąc od pałacu), a dalej najlepiej skręcić w lewo przed wejściem do ogrodu skalnego. Ścieżka ta wznosi się wijąc na wzniesienie z kręgiem, a po drodze omija zabagnione oczko – nie mogłem oprzeć się wrażeniu, że wprost wymarzone dla wodno-bagiennych obrzędów. W kręgu jest wietrzno, z szerokim, szerokim horyzontem i tak, że się to potem dobrze pamięta. warto też zejść w dolinkę, gdzie u stawu postawiono ogromny menhir, a po drodze są jeszcze wspaniałe kopce, o bardzo matczynym wyglądzie.

Lubno, Piecnik, Bytyń
(k. Wałcza, Krajna) O
Grodziska
W: J. Ellwart, Pomorze Środkowe – przewodnik turystyczny, Gdynia 1999

Chalin
(Ziemia Dobrzyńska) O
6 kurhanów kultury wielbarskiej.

Debrzno Wieś
(k. Debrzna, Poj. Krajeńskie) O
Kurhan kultury wielbarskiej.

Gaj W

Megalit
Tutejszy grobowiec „kujawski” jest jak okręt majestatycznie sunący wśród zbożowych fal. A raczej jak 1/3 jednego z 2 okrętów dawnej, megalitycznej floty, gdyż zrekonstruowano, obsadzono drzewami i objęto ochroną tylko przednią, wysoką część jednego z olbrzymów. Pierwotnie był on najdłuższym znanym grobowcem „kujawskim” rozciągającym się na 150 m, a jego „ogon” kończył się podobno aż u dzisiejszego rowu melioracyjnego. Od płd. strony miał też towarzysza, którego mdły zarys można dziś rozpoznać tylko po lekkim wzgórku na ornym polu.

Megalit ten znany jest z tego, że znaleziono w jego części czołowej resztki pomieszczenia drewnianego (konstrukcji sumikowo-łątkowej), o którym przypuszcza się że służyło za świątynię, po czym zostało spalone. Rekonstrukcja czoła grobowca jest jednak wybitnie prosto-kanciasta i nie pozostawiono środkowej przerwy w kamiennej obstawie, zbudowanej – zwłaszcza z boku – z całkiem imponujących głazów.

Grobowiec w Gaju ma wspaniale dziką, pierwotną atmosferę. Porośnięty jest tak gęstymi chaszczami, że – mimo ornego pola wokoło i tabliczki informacyjnej – można się poczuć jak odkrywca w leśnej głuszy. Miejsce w którym go zbudowano nieznacznie wznosi się nad płn. końcem Jeziora Długiego, z którego wśród podmokłych łąk wypływa Noteć. Żeby tu trafić, trzeba kierować się do Nadleśnictwa Koło w Gaju. megalit jest na polu naprzeciwko Nadleśnictwa, widoczny po lewej po ok. 500 m od szosy Izbica-Koło.

19.7.00
W: K. Dorcz, J. Hederych, Polskie piramidy: Wietrzychowice, Gaj, Sarnowo, 1993

Ględzianówek, Witoszewice
(k. Kutna)
Kurhany (w tym „książęcy”) z początku n.e. i IVw n.e./początku III w.n.e.

Grążawy
(k. Brodnicy) D
Największe grodzisko Ziemi Michałowskiej. Był to gród kasztelański z XI - XII w. z rozbudowanym systemem wałów. Obecnie leży na bagnach nad bezimiennym (?) potoczkiem. Dojście jest dość skomplikowane, trzeba nieco pokluczyć ścieżkami na bagnach na południe od zabudowań wsi Grążawy.
W: Robert Sypek, Zamki i obiekty warowne państwa krzyżackiego - Ziemia Chełmińska i Michałowska, 2000

Gronowo
(Ziemia Chełmińska) W
Grodzisko wczesnośredniowieczne, ważny punkt osadniczy. Można rozpoznać wały Ostrowie fosę.

Grodno
(Pojezierze Krajeńskie, k. Okonka) D
4 kurhany 1,5 km na płn. od dawnego folwarku.
W: Acta Univ. Lodz., Folia Archeologica 8, str. 63

Gzin
(Ziemia Chełmińska) O
Grodzisko z epoki żelaza, położone na wysoczyźnie. W jamach pod grodziskiem odkryto ślady kanibalizmu.

Humlin, Stary Brześć Kolonia
(Region Kujawy)
Były tu grobowce megalityczne.
Temat w budowie, mile widziane wszelkie informacje w tym temacie.

Jaguszewice
(Ziemia Chełmińska) D
Wspaniałe grodzisko, dobrze zachowane. Choć leży pośrodku pola uprawnego, orka nie uszkodziła potężnych wałów. Jest to grodzisko koliste, o niezbyt dużej powierzchni i ogromnych wałach z obniżeniem (prawdopodobnie ślad po bramie).
W: Robert Sypek, Zamki i obiekty warowne państwa krzyżackiego - Ziemia Chełmińska i Michałowska, 2000

Kierzkowo
(k. Trzemeszna, Poj. Gnieźnieńskie)
Były tu grobowce megalityczne kultury pucharów lejkowatych, podobne do dolmenów.

Leśniczówka
(k. Izbicy Kujawskiej)
Na piaszczystym wzgórzu 100 m od drogi do Boniewa, 400 m od wsi Wypychy, było przed wojną 5 grobowców kujawskich.

Lubno, Piecnik, Bytyń
(k. Wałcza, Krajna) O
Grodziska
W: J. Ellwart, Pomorze Środkowe – przewodnik turystyczny, Gdynia 1999

Łącko
(k. Pakości, Kujawy) O
Pozostałość po trapezowatym megalicie kultury pucharów lejkowatych. Wykopaliska Uniwersytetu Łódzkiego.

Obałki
(k. Izbicy Kujawskiej) O
Z 4 megalitów zachował się tu podobno jeden, z kolistym nasypem. Przed wojną rozkopano tu 3 grobowce kujawskie, z których jeden zawierał drewnianą świątynię, jak grobowiec w Gaju. Po drugiej stronie bagnistej łąki – były przed wojną grobowce w Lubominie Poduchownym
(jeden z 2 m nasypem).
W: Fontes Archeol. Posn. XII, 40

Okonek
(Pojezierze Krajeńskie) O
Liczne kurhany idąc do Glinek Mokrych.

Ostrowite (k. Golubia-Dobrzynia) W
Grodzisko
Niedaleko Golubia-Dobrzynia znajduje się wioska Ostrowite. Położona nad jeziorem z charakterystyczną zabudową z czasów niemieckiej kolonizacji tych ziem w XIX wieku, stanowi bazę wypadową dla wędkarzy i wczasowiczów. Wjeżdżając do niej, mijamy parę domków, kościół i za nim, po prawej, naszym oczom ukazuje się, górujące nad wsią grodzisko. Historia jego powstania sięga okresu kultury łużyckiej. Jest dość wysokie, z dwupoziomowym wałem, porośnięte niezbyt wysokimi krzakami, nie zasłaniającymi wspaniałego widoku na okolice, który rozciąga się z jego szczytu. Dotrzeć tam łatwo, jadąc z Torunia drogą na Olsztyn, następnie skręcając w Kowalewie Pom. na Golub-Dobrzyń, dojeżdżamy do wsi i już z drogi widać wyraźnie grodzisko.

Pikutkowo
k. Brześcia Kujawskiego D
W lesie za wsią, na lewo przy drodze do Włocławka widać podłużno-owalny kopiec. To podobno jeden z 4 kurhanów. Były tu grobowce korytarzowe kultury amfor kulistych.

Podwiesk
(k. Chełmna, Ziemia Chełmińska) W
Kurhany
Na kurhany natrafiłem przypadkiem i takie odkrycia są najprzyjemniejsze. Przejeżdżając samochodem spojrzałem w bok i ujrzałem znajome kształty. W lesie przy drodze stoją kurhany, blisko siebie, na niewielkim obszarze. Mniej więcej po środku wznosi się kopiec najwyższy, stromy, miejscami piaszczysty. Od strony południowej nieco zniszczony, z śladami kopania. Wokół niego stoją mniejsze, dość podupadłe kurhany, zniszczone przez czas i ludzi. Na skraju lasku, przy polnej drodze znajduje się kopiec, jakby podwójny, połączony z dwóch lub – jak podsuwa wyobraźnia pasjonata – będący pozostałością megalitycznego grobowca. Wśród obiektów są miejsca, które kiedyś prawdopodobnie wznosiły się nad powierzchnią, teraz zrównane ze ściółką leśną. Widać też rozliczne ślady po kamieniach, które stały spokojnie wokół aż wyrwane zostały – widać, że niedawno – przez ludzi na potrzeby wyrastających niedaleko domków. Miejsce sprawia wrażenie, że kiedyś było znacznie rozleglejsze, zwłaszcza, że istnieją sygnały o cmentarzysku w okolicy – sam tam nie trafiłem. Jeżeli będziecie przejeżdżać z Grudziądza do Świecia na skraju wsi Podwiesk od strony Dolnych Wymiarów odbija polna droga i w jej rozwidleniu ze wspomnianą szosą znajdują się te obiekty.
Kiedyś było tu cmentarzysko z wieloma stelami kamiennymi.
W: Sprawozdania Archeologiczne 23, str. 117
http://republika.pl/kromlech/pod.html

Radojewice
(d. pow. Inowrocław)
Był(y) tu kurhan(y) z epoki kamiennej.

Świerczynek
k. Topólki, Rogalki (Kujawy) ´
Były tu długie kopce bezkomorowe kultury pucharów lejkowatych.

Sadok (Kujawy)
Nad torfiastą łąką przy Jez. Szczytnowskim był w latach 1950-ych dobrze zachowany grobowiec kujawski.

Sarnowo, Łania
(k. Boniewa, Kujawy) ´
Były tu w latach 1950-ych, grobowce kujawskie, mocno zniszczone.

Skarbanowo
(Kujawy, k. Izbicy Kujawskiej)
W latach 1950-ych był tu dobrze zachowany grobowiec kujawski.

Stopka
(k. Koronowa) O
Głaz kultowy Stopka Matki Boskiej
W: Jantarowe szlaki 4/1982, s.35

Strzelno
Kamień Św. Wojciecha i 2 inne głazy ołtarzowe (przed rotundą Św. Prokopa).
W: Jantarowe szlaki 4/1982, s.36

Świerczynek
k. Topólki, Rogalki (Kujawy) ´
Były tu długie kopce bezkomorowe kultury pucharów lejkowatych.

Wólka Komorowska
(Kujawy, k. Izbicy Kujawskiej)
Były 2 grobowce kujawskie i grobowce megalityczne kultury pucharów lejkowatych podobne do dolmenów.

Ględzianówek, Witoszewice
(k. Kutna)
Kurhany (w tym „książęcy”) z początku n.e. i IVw n.e./początku III w.n.e.

Zelgniewo
(Pojezierze Krajeńskie, k. Piły) D
na płd. stronie rynny Jez. Wakuńskiego-Długiego, w oddziale leśnym 2336(b), znaleziono kręgi kamienne: jeden 200 m na płd. od Diabelskiej Góry, resztki drugiego u podnóża, 15 m na płn. od tejże, oraz pozostałości po budowli megalitycznej (?) – trójkąt z bloków 120x70 do 170x90 cm). Były tu też kiedyś 4 kurhany kultury wielbarskiej.
W: Acta Univ. Lodz., Folia Archeologica 8, str. 63
D - oznacza, że dokładnie wiadomo gdzie to miejsce sie znajduje


Autorzy haseł ma tej stronie:

Ostrowite, Podwiesk – Maciej Cezak,

Grążawy, Gronowo, Gzin, Jaguszewice – Cezary Namirski

Kobylarnia-Smolno – Andrzej Lamparski i Marek Sodolski

pozostałe – Marek Sodolski.


 

aktualne fazy księżyca aktualności co się dzieje na naszej gwieźdźie
stat4u